Hijyenik ağız bakımı alışkanlıkları edinmek diş ve diş etlerinizin ömür boyu sağlıklı kalması için çok önemlidir.

Diş anatomisi hakkında temel bilgiler edinmek için aşağıdaki çizimlere bakınız. Bu çizimler dişlerin bölümlerinin yanı sıra diş ve diş etleri arasındaki ilişkiyi göstermektedir.

Diş minesi vücudunuzdaki en sert madde olup diş eti üzerindeki dişi kaplar. Dentin dişin ortasındaki dokudur. Pulpa dentin içindeki canlı dokudur. Dentin sinir dokusu ve dişlere besinleri taşıyan kan damarlarından oluşur. Sement dişin kökünde yer alır ve diş kökünün çene kemiğine tutunmasını sağlar.

Sağlıklı diş etleri pembe ve pürüssüzdür. Sağlıksız diş etleri kırmızı renkte ve şiştir, kanamalar görülür.

Düzgün çalışan sağlıklı diş ve diş etlerine sahip olmak ve hastalıklara karşı korunmak için sağlıklı beslenmek, düzenli olarak diş hekimine kontrol olmak, günlük olarak diş fırçalamak ve diş ipi kullanmak çok önemlidir. Diş ve diş etlerinizin içinde bulunduğu duruma göre diş hekiminiz, anti-plak, anti-kavite ya da anti-bakteriyel gargara, plaklara karşı koruyucu diş macunu, özel tasarlanmış bir diş fırçası ve diş ipi, ağız duşu yada şarj edilebilir diş fırçası kullanmanızı tavsiye edebilir.

Gingivitis hastalığına, dişleri düzenli ya da doğru fırçalamamak veya diş ipi kullanmamak nedeniyle diş yüzeylerinde ve diş eti çizgisi altında biriken bakteri plağı sebep olur. Bakteri plağı ürettiği toksinlerle diş etini tahriş eder ve diş etlerinde hassasiyete, iltihaplanmaya ve ağrıya sebep olur.

Eğer zamanında müdahale edilmezse diş eti enfeksiyonu ve fırçalama sırasında kanamalar görülür. Akut gingivitis halinde daha ciddi semptomlar görülebilir.

GİNGİVİTİSTEN KORUNMA: Dişleri düzgün fırçalama ve diş ipi kullanımı ile anti-plak gargaralar ve plak-önleyici diş macunları kullanmak, gingivitise yol açan bakteri plağının oluşmasını engeller.

*35 yaşın üzerindeki insanların neredeyse %75’i ya geçmişte ya da şimdi diş eti hastalığına yakalanmıştır

Periodontit bazen gözle görülebilir semptomları olmadan da oluşabilir. Bu hastalığın erken belirtilerinden birisi diş eti ceplerindeki derinliğin artmasıdır. Bu nedenle diş hekimlerinin muayene sırasında düzenli olarak diş eti cebi derinliğini ölçmesi önemlidir.

Hastalığın ilk aşamalarında dişlerde aşırı hassasiyet, diş etlerinde gerginlik ve zonklama görülebilir. Bununla birlikte bu hastalık görülebilir hiçbir belirtisi olmadan da ilerleyebilir.

Orta dereceli periodontit dişlerde sallanma ile birlikte erken periodontitin semptomlarının biraz daha şiddetli ve sıkça görülmesi halidir.

İleri derecedeki periodontit diş eti çekilmelerine, diş köklerinde çürümeye, diş ve diş etleri arasında iltihaba, dişlerin sallanmasına yada diş kaybına sebep olur.

PERİODONTİTİN ÖNLENMESİ: Dişlerin düzgün fırçalanması ve diş ipi kullanımı, antibakteriyel gargara kullanımı, periodontitin oluşmasının ana nedeni olan bakterilerin diş eti çizgisinin altına girmesini engelleyebilir.

Bakteri plağı, diş minesinin çok ince olduğu fissürlerde biriktiğinde fissür çürükleri oluşur. Çocuklarda en sık görülen diş çürükleri bu tür çürüklerdir.

Bakteri plağı, diş minesinin çok ince olduğu fissürlerde biriktiğinde fissür çürükleri oluşur. Çocuklarda en sık görülen diş çürükleri bu tür çürüklerdir.

Bu bölgeler genelde diş fırçası ile ulaşılması zor bölgelerdir ve bu tür diş çürümeleri diş ipi kullanmayan hastalarda sıkça görülür.

Kök çürükleri genelde periodontitin sebep olduğu diş eti çekilmesi ve kemik kaybını takiben görülür. Kökler diş minesi tarafından korunmadığı için bu bölgede çürükler çok çabuk oluşur.

DİŞ ÇÜRÜMELERİ NASIL ÖNLENEBİLİR: Diş çürümelerine karşı korunmanın en iyi yolu, günlük diş fırçalama, diş ipi kullanımı, anti-kavite gargaralar kullanmak, florür tedavileri, diş hekimine düzenli olarak kontrole gitmek ve sağlıklı beslenmektir. Diş çürümelerine yatkınlığı olanlar için diş hekimleri dişlere vernik/sealant/fissür örtücüler uygulayarak, fissürleri ve çiğneyici yüzeyleri çürüğe karşı daha dayanıklı hale getirebilirler.

Diş ipini nasıl doğru kullanabilirim: Yaklaşık 50 cm uzunluğunda diş ipini alarak her iki elinizin orta parmaklarına, aralarında 5 cm boşluk kalacak şekilde fazla sıkı olmamak koşuluyla dolayın (parmaklarınızdan birine daha fazla diş ipi dolamalasınız).Baş ve işaret parmaklarınızla diş ipini gerginleştirerek, yavaşça dişlerinizin arasına geçirin. Bu arada diş etlerini zedelememeye dikkat edin.

Diş ipini ‘C’şeklinde eğerek dişlerinizi saracak şekilde diş aralarında aşağı ve yukarı bir şekilde yumuşakça gezdirin, diş eti çizgisinin altını da temizleyin. Her bir dişe geçtiğinizde parmağınıza doladığınız diş ipinden yeni bir bölüm kullanın.
Gingivitis halinde diş ipi kullanımı başlangıçta kanamaya sebep olabilir. Ancak uzun süre kanamaya devam ederse diş hekimine danışın.

Diş taşı – Tartar; kireçlenmiş yada sertleşmiş diş plağı.

Oyuk/kavite – Çürük temizlendikten sonra dişte oluşan boşluk.

Avurt - ağız içinde yanakların olduğu bölge.

Kron (kaplama) – dişin diş minesi ile kaplanmış bölümü ; aynı zamanda dişin kendi şeklinde kaplanmasından oluşan dişle ilgili bir onarım (dental restorasyon).

Süt dişleri – ‘bebek dişleri’ çocuklukta sahip olunan 20 adet diş.

Diş çürükleri - Dişte oluşan ovuk/çürük. Kavite olarak da bilinir.

Dentin: Dişin ortası, diş minesi ile kaplıdır.

Dişlerde Hassasiyet: dentinin açıkta kalması nedeniyle dişlerde oluşan ani sızı/ağrı

Besinlerdeki şeker: tatlılar, meyveler ve işlenmiş gıdalar dahil olmak üzere aldığınız besinlerde bulunan şeker.

Diş minesi: Dişleri kaplayan, aşırı sert koruyucu tabaka.

Diş çıkarma: Dişlerin diş etini yararak çıkması.

Explorer: Kavite oluşumunu tespit etmeye yarayan bir alet.

Fissürler: Arka dişlerin çiğneme yüzeylerinde bulunan girinti çıkıntılar.

Fissür örtme: Fissürleri diş çürümelerine karşı korumak için fissür örtücüler kullanılması işlemi.

Florür: Dişlerde hassasiyeti ve diş çürümelerini azaltmanın yanı sıra dişleri güçlendiren kimyasal bir bileşim.

Gingiva/Diş eti: Dişleri destekleyen ve çene kemiğini kaplayan doku.

Gingival/Diş etine ait: Diş eti ile ilgili.

Diş eti cebi: gingival sulkusa bakınız.

Gingival sulkus: diş eti cebi, diş eti ve (diş kökü dahil)diş arasındaki boşluk.

Gingivitis/Diş eti iltihabı: diş eti hassasiyeti, iltihap ve ağrıya neden olan tedavi edilebilir bir diş eti hastalığı.

Diş eti hastalığı: Periodontit ve gingivitise bakınız.

Diş eti cebi: gingival sulkusa bakınız.

Implant: Kron, köprü, takma diş gibi kalıcı restorasyonları çene kemiğine tutturmaya yarayan bir cihaz.

Ağız duşu: Diş eti çizgisinin altını ve/veya üstünü temizlemeye yarayan ve iyileştirici çözümler sunan bir cihaz.

Malokluzyon/Kapanış bozukluğu: Alt ve üst dişlerin kusurlu kapanışı.

Azı dişleri:Ağzın arka tarafındaki, büyük, geniş ve çok uçlu dişler.

Ağız koruyucu:Dişleri kaza ve darbelere karşı korumak için ağıza takılan yumuşak bir alet.

Ortodontik: Dişlerin işlevlerini düzgün görmelerini sağlamak amacıyla dişlerin onarımı ve malokluzyonun düzeltilmesiyle ilgilenen diş hekimliğinin bir dalı.

Ortodontist: Dişlerdeki çarpıklıkları düzeltme konusunda uzmanlaşmış kimse..

Periodontal: dişleri destekleyen kemik ve dokulara ait.

Periodontal Hastalık: Periodontite bakınız.

Periodontal prob: Perodontal cep derinliğini ölçmeğe yarayan bir alet.

Periodontist: Dişleri destekleyen yapılara ait hastalıkların tedavisinde uzmanlaşmış kimse.

Periodontit: Dişleri destekleyen kemik yapıları, lifler/liamentler ve diş etlerinde iltihaba sebep olan ve zamanla kemik yada diş kaybına yol açan bir diş eti hastalığı.

Plak: Diş yüzeylerinde oluşan yapışkan bakteri tabakası.

Küçük azı dişleri: Büyük azı dişlerinin önünde bulunan iki uçlu dişler.

Proksimal yüzeyler: Dişin diğer dişlere yakın yüzeyleri

Pulpa(diş özü): kronun altındaki kan damarları ve sinirleri içeren yumuşak hassas doku.

Restorasyon/onarım: Köprüler, dolgular, kronlar ve implantlar gibi kaybedilen dişleri eski haline getirme yöntemi.

Hassasiyet : Dentin hipersensitiviteye bakınız.

Subgingival: Diş eti çizgisinin altı.

Supragingival: Diş eti çizgisinin üstü.

Sistemik: Tüm vücudu etkileyen.

Diş çıkarma: Süt dişlerinin çıkması.

Topikal: Dişlere, diş etlerine ve ağız dokularına uygulanan.